क्यान महासंघ: ई–व्यापार निर्देशिका २०८२ मा सुरक्षा, सरलता र डेटा सम्प्रभुतामा जोड

काठमाडौं। कम्प्युटर संघ नेपाल (क्यान महासंघ) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष चिरञ्जिवि अधिकारीले ई–व्यापार निर्देशिका २०८२ सम्बन्धी नीति सिफारिसहरू नेपाल उद्योग परिसंघको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि विकास समिति समक्ष पेश गर्नुभएको छ। प्रस्तुत सिफारिसहरूले नेपालको डिजिटल व्यापार क्षेत्रलाई सुरक्षित, उद्यममैत्री र दिगो बनाउने लक्ष्य राखेको जनाइएको छ।

ई–व्यापार ऐन २०८१ र त्यसअनुसार तयार गरिएको निर्देशिका २०८२ ले नेपालमा डिजिटल कारोबारलाई औपचारिक कानुनी दायरामा ल्याएको उल्लेख गर्दै क्यान महासंघले नियमन नवप्रवर्तनको गतिसँगै अघि बढ्नुपर्ने धारणा राखेको छ। नीति सिफारिसमा सुरक्षा, सरलता र डेटा सम्प्रभुतालाई मुख्य आधारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

सुरक्षाका सन्दर्भमा राष्ट्रिय न्यूनतम साइबर सुरक्षा मापदण्ड निर्धारण, दर्ता भएका नेपाली डिजिटल प्लेटफर्महरूका लागि विश्वास चिह्न लागू गर्ने तथा ग्राहक डेटा संरक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुझाव दिइएको छ। सरलताका लागि एकीकृत डिजिटल दर्ता प्रणाली लागू गरी कर, भ्याट र व्यवसाय दर्तालाई आपसमा जोड्ने व्यवस्था आवश्यक रहेको उल्लेख छ।

डेटा सम्प्रभुताका विषयमा नेपाली नागरिकको व्यक्तिगत जानकारी देशभित्रै सुरक्षित रहने व्यवस्था गर्न स्थानीय डेटा केन्द्र प्रयोग गर्ने व्यवसायलाई कर सहुलियत दिनुपर्ने सिफारिस गरिएको छ। साथै, साना तथा गृहआधारित उद्यमहरूका लागि छुट्टै व्यवस्थासहित ई–व्यापार वातावरण समावेशी बनाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।

नीति सिफारिसमा ई–व्यापार प्लेटफर्महरूको दायित्व सन्तुलित बनाउने, डिजिटल भुक्तानीलाई प्रोत्साहन गर्ने, नयाँ निर्देशिका कार्यान्वयनका लागि ९० दिने प्राविधिक सहयोग अवधि तोक्ने तथा कैद सजायको सट्टा वर्गीकृत आर्थिक जरिवाना व्यवस्था लागू गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

नेपाल उद्योग परिसंघको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि विकास समितिका अध्यक्षले क्यान महासंघले प्रस्तुत गरेको सिफारिसले डिजिटल अर्थतन्त्रको आवश्यकतालाई स्पष्ट रूपमा सम्बोधन गरेको बताउँदै यसले सुरक्षित, समावेशी र नवप्रवर्तनमैत्री ई–व्यापार प्रणाली विकासमा योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ।

यसैगरी, अन्तर्राष्ट्रिय डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई सहज बनाउन बहु–सरोकारवाला कार्यसमूह गठन गरी चरणबद्ध रूपमा सुरक्षित व्यवस्था लागू गर्नुपर्ने सुझाव समेत नीति सिफारिसमा समावेश गरिएको छ।