सुरक्षित, स्वस्थ र सुखद होली मनाउन सुझाव

काठमाडौं । रंगहरूको उल्लासपूर्ण पर्व होली हर्ष, उमंग र रमाइलोको समय हो। तर, यस उत्सवलाई सुरक्षित र स्वास्थ्यकर बनाउने विषयमा सचेत रहन आवश्यक रहेको चिकित्सक तथा विज्ञहरूले बताएका छन्। आँखाको सुरक्षा, श्वासप्रश्वास सम्बन्धी स्वास्थ्य समस्या तथा बालबालिकाका लागि आवश्यक सावधानीहरू अपनाउनु पर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

आँखा सुरक्षाका उपायहरू

होलीका रंगहरू सुन्दर भए पनि आँखाका लागि हानिकारक हुनसक्ने भएकाले केही सावधानी अपनाउनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।

१. प्राकृतिक रंगको प्रयोग गर्नु – चिकित्सकहरूका अनुसार, हानिकारक रसायनयुक्त सिंथेटिक रंगहरूले एलर्जी, जलन र अस्थायी अन्धोपन जस्ता समस्या ल्याउन सक्छ। त्यसैले, बेसार, मेहँदी, चुकन्दर जस्ता प्राकृतिक स्रोतबाट बनेका जैविक रंगहरू प्रयोग गर्न सिफारिस गरिएको छ।

२. रक्षा चस्मा प्रयोग गर्नु – होली खेल्दा आँखामा रंग छिर्न नदिन सुरक्षात्मक चस्मा लगाउन सल्लाह दिइएको छ।

३. पानीका बेलुन सचेत भएर प्रयोग गर्नु – अनावश्यक चोटपटकबाट बच्न सफा पानी प्रयोग गर्नुपर्ने तथा बलपूर्वक फाल्न नहुने बताइएको छ।

४. आँखाका वरिपरि रंग लगाउन नहुने – संवेदनशील भाग भएकाले आँखाका आसपास रंग नलगाउन सुझाव दिइएको छ।

५. आँखा सफा गर्नुपर्छ – होली खेलेपछि सफा पानीले आँखालाई हल्का धुने र एलर्जीनिक समस्याहरू भएमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्ने बताइएको छ।

रंगहरूले श्वासप्रश्वासमा असर गर्ने जोखिम

चिकित्सकहरूका अनुसार, सुख्खा रंगको धुलो नाक तथा श्वास नलीमा पुगेमा खोकी, स्वास फेर्न गाह्रो हुने र दमको समस्या बढ्न सक्ने जोखिम रहन्छ।

१. सुख्खा रंगको साटो गिलो रंग प्रयोग गर्नु – श्वासप्रश्वासका समस्या भएका व्यक्तिहरूका लागि सुख्खा रंगको प्रयोग कम गर्न सुझाव दिइएको छ।

२. मास्क लगाउनु – रंगको धुलो नाक र मुखमा जानबाट जोगिन मास्क लगाउनु लाभदायक हुने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

३. सुरक्षित दूरी कायम राख्नु – दम तथा अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएकाहरूलाई सुख्खा रंग प्रयोग गर्ने समूहबाट टाढै बस्न सुझाव दिइएको छ।

४. आवश्यक औषधि साथमा राख्नु – दम वा अन्य स्वाससम्बन्धी समस्या भएकाहरूले आवश्यक औषधिहरू साथमा राख्नुपर्ने सल्लाह दिइएको छ।

दम भएका व्यक्तिहरूका लागि होली सुरक्षित छ?

विशेषज्ञहरूका अनुसार, दमका बिरामीहरूले होली खेल्दा विशेष सावधानी अपनाउनु पर्छ।

१. डाक्टरको परामर्श लिनु – होली खेल्नु अघि चिकित्सकसँग सल्लाह लिएर आवश्यक सुरक्षा उपाय अपनाउनु आवश्यक छ।

२. दमको उपचार नियमित गर्नुपर्छ – आफ्नो औषधि समयमै लिनु तथा चिकित्सकको निर्देशन पालना गर्नु जरुरी छ।

३. ट्रिगरहरूबाट टाढा रहनु – धूलो, धुँवा वा तेज गन्ध भएका स्थानबाट टाढा रहनु उत्तम हुन्छ।

४. सुरक्षित स्थान खोज्नु – यदि कुनै समस्या महसुस भएमा तुरुन्तै खुला र हावा आउजाउ हुने स्थानमा जानुपर्छ।

सुरक्षित होली खेल्नका लागि सुझावहरू

स्वास्थ्य र सुरक्षाका दृष्टिले होली खेल्दा निम्न सावधानी अपनाउनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

१. विश्वसनीय साथीसँग मात्र खेल्नु – परिवार वा विश्वासिला साथीहरूसँग मात्र होली खेल्दा अनावश्यक जोखिम कम गर्न सकिन्छ।

२. प्राकृतिक रंग प्रयोग गर्नु – केमिकलयुक्त रंगहरूले छाला तथा स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्ने भएकाले जैविक रंगहरू मात्र प्रयोग गर्न सुझाव दिइएको छ।

३. शरीरमा तेल लगाउनु – रंग छिट्टै पखाल्न सजिलो बनाउनको लागि खेल्नु अघि छालामा नरिवल वा जैतुनको तेल लगाउनु लाभदायक हुन्छ।

४. पर्याप्त पानी पिउनु – शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न दिनभरि प्रशस्त पानी पिउनुपर्ने बताइएको छ।

५. पुराना कपडा लगाउनु – होली खेल्दा पुराना कपडा लगाउनु उपयुक्त हुन्छ किनभने रंगहरू निकाल्न कठिन हुनसक्छ।

६. अन्य व्यक्तिको सहमति लिनु – जबर्जस्ती रंग लगाउनु वा होली खेल्न बाध्य पार्नु कानुनी तथा नैतिक रूपमा गलत हुने भएकाले सहमति आवश्यक छ।

बालबालिकाका लागि अतिरिक्त सावधानी

१. नियन्त्रणमा खेल्न दिनु – अभिभावकहरूको उपस्थितिमा मात्र होली खेल्न दिनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।

२. उमेरअनुसारका रंगहरू चयन गर्नु – बालबालिकाको संवेदनशील छालालाई ध्यानमा राखी कम हानिकारक, सुख्खा जैविक रंग मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ।

३.सुरक्षा नियम सिकाउनु – बालबालिकालाई सुरक्षित होली खेल्न सिकाउनु आवश्यक छ।

रंगभन्दा पर: होलीको वास्तविक अर्थ

होली केवल रंगको पर्व मात्र नभई समावेशिता, सद्भाव र आपसी प्रेमको उत्सव पनि हो।

१. परम्परागत परिकारहरू तयार पार्नु – गुजिया, मालपुवा, ठण्डाई जस्ता परम्परागत परिकारहरू बनाएर परिवार तथा छिमेकीहरूसँग बाँडेर होलीको खुशी साट्न सकिन्छ।

२. सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्नु – होलीको ऐतिहासिक महत्व सम्झाउने नाटक, नृत्य तथा अन्य कार्यक्रमहरू आयोजना गर्न सकिन्छ।

३. पर्यावरणमैत्री होली मनाउनु – जैविक रंग प्रयोग गर्न प्रोत्साहित गर्दै पानीको उचित प्रयोग गर्ने बानी बसाल्नुपर्ने बताइएको छ।

निष्कर्ष

होली सद्भाव र रंगहरूको पर्व हो। तर, यसलाई सुरक्षित, स्वस्थ र उल्लासमय बनाउने दायित्व हरेक व्यक्तिको हो। सही सावधानी अपनाएर होली खेल्दा मात्रै यस पर्वको वास्तविक आनन्द लिन सकिन्छ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, एक सानो सतर्कताले होलीलाई यादगार बनाउने मात्र नभई सबैका लागि सुखद तथा सुरक्षित बनाउने काम गर्दछ।