काठमाडौँ – अमेरिकी सरकारसँग सम्बन्धित संस्था नेशनल एन्डोमेन्ट फर डेमोक्रेसी (NED) ले नेपालमा युवाहरूलाई लक्षित गर्दै राजनीतिक अभियान र आन्दोलन व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम तथा आर्थिक सहयोग गरेको दाबी गरिएको छ। खोजमूलक पत्रकारिता वेबसाइट द ग्रेजोन ले सार्वजनिक गरेका कागजातका आधारमा अमेरिकी सहयोग प्राप्त कार्यक्रमहरूले नेपालका युवालाई राजनीतिक सक्रियता, विरोध प्रदर्शन र नीति हस्तक्षेपमा परिचालन गर्ने रणनीति अपनाएको उल्लेख गरिएको छ।
उक्त कागजातअनुसार NED अन्तर्गतको इन्टरनेशनल रिपब्लिकन इन्स्टिच्युट (IRI) ले नेपालका युवा राजनीतिक कार्यकर्ता र नागरिक समाजसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई लक्षित गर्दै सञ्जाल निर्माण, आन्दोलन आयोजना, डिजिटल माध्यम प्रयोग र नीति दबाब सिर्जनासम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरेको थियो। ती कार्यक्रमहरू अमेरिका–समर्थित लोकतान्त्रिक सुधार र रणनीतिक हितसँग जोडिएको दाबी गरिएको छ।
रिपोर्टअनुसार २०२१ देखि २०२२ सम्म सञ्चालन गरिएको ‘युवा नेतृत्व: पारदर्शी नीति (Yuva Netritwa: Paradarshi Niti)’ नामक परियोजनामा करिब ३ लाख ५० हजार अमेरिकी डलर खर्च गरिएको थियो। सो परियोजनामार्फत ६० देखि ७० जना नेपाली युवालाई राजनीतिक नेतृत्व, वकालत अभियान, विरोध प्रदर्शन व्यवस्थापन, सार्वजनिक सन्देश प्रवाह र सामाजिक सञ्जाल प्रयोगसम्बन्धी तालिम दिइएको उल्लेख छ।
कागजातमा नेपाललाई चीन र भारतबीचको “रणनीतिक भौगोलिक स्थान” भएको देशका रूपमा वर्णन गर्दै, अमेरिकी ‘इन्डो–प्यासिफिक रणनीति’ का लागि महत्वपूर्ण मानिएको उल्लेख गरिएको छ। IRI का कार्यक्रमहरूले युवालाई दीर्घकालीन रूपमा राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा प्रभाव पार्ने उद्देश्य राखेको दाबी गरिएको छ।
२०२५ सेप्टेम्बरमा नेपालमा भएका ‘जेन–जी’ नेतृत्वका सामाजिक सञ्जाल–आधारित आन्दोलन, त्यसपछि उत्पन्न हिंसा र राजनीतिक अस्थिरतासँग यी तालिम तथा सञ्जाल निर्माण कार्यक्रमको सम्बन्ध रहेको आशङ्का रिपोर्टमा व्यक्त गरिएको छ। ती घटनामा दर्जनौँ व्यक्तिको मृत्यु भएको र तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिएको प्रसङ्ग पनि उल्लेख गरिएको छ।
यद्यपि, पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले ती आन्दोलनलाई लोकतान्त्रिक विरोधका रूपमा चित्रण गरे पनि केही भिडियो तथा प्रत्यक्ष विवरणहरूले हिंसात्मक गतिविधि भएको देखाएको रिपोर्टमा उल्लेख छ। यसले बाह्य प्रभाव, युवा परिचालन र सामाजिक सञ्जालमार्फत राजनीतिक दिशा परिवर्तन गराउने प्रयासबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
रिपोर्टले नेपालमा युवाहरूलाई प्रयोग गरेर राजनीतिक परिवर्तन गराउने प्रवृत्तिले दीर्घकालीन रूपमा संस्थागत लोकतन्त्र, राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र राजनीतिक स्थायित्वमा प्रभाव पार्न सक्ने चेतावनीसमेत दिएको छ। यस्ता आरोपबारे नेपाल सरकार वा सम्बन्धित अमेरिकी निकायबाट औपचारिक प्रतिक्रिया भने सार्वजनिक भइसकेको छैन।
US regime change front funded Nepalese youth revolutionaries, leaks reveal
सम्पादक:
लोकेन्द्र भण्डारी
समाचार संयोजक:
सुनिल आचार्य
रिपोर्टर:
अनिता बिष्ट
सरोज वोलखे
