राष्ट्र बैंकले फेरि ४० अर्ब रुपैयाँ तान्दै, तरलता व्यवस्थापनमा कडाइ

काठमाडौँ, असोज ८ । नेपाल राष्ट्र बैंकले आज बैंकिङ प्रणालीबाट ४० अर्ब रुपैयाँ तान्ने निर्णय गरेको छ। पछिल्लो समय बैंकिङ प्रणालीमा अत्यधिक तरलता बढेको भन्दै केन्द्रीय बैंकले निक्षेप संकलन उपकरण (Deposit Collection Instrument) को प्रयोगमार्फत रकम संकलन गर्न लागेको हो।

राष्ट्र बैंकका अनुसार, उक्त निक्षेप संकलनका लागि आज दिउँसो ३ बजे बोलकबोल प्रक्रिया सञ्चालन गरिनेछ। यसमा सहभागी बैंक तथा वित्तीय संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम ५ करोड रुपैयाँको गुणनफलमा प्रस्ताव पेश गर्न सक्नेछन्। कुल आह्वान रकमसम्म मात्र बोलकबोल हुने स्पष्ट गरिएको छ।

बोलकबोल प्रक्रिया ब्याजदरमा आधारित हुनेछ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले बहुब्याजदरमा पनि बहुबोलकबोल गर्न सक्ने सुविधा हुनेछ। यस प्रक्रियामा ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू मात्र सहभागी हुन पाउने व्यवस्था गरिएको छ।

राष्ट्र बैंकले यो निक्षेप संकलनलाई ४ दिनका लागि लागू गर्नेछ। असोज १२ गते यस उपकरणमा संकलित रकम साँवा तथा ब्याजसहित फिर्ता गरिनेछ। यस कदममार्फत केन्द्रीय बैंकले वित्तीय प्रणालीमा रहेका अल्पकालीन तरलता असन्तुलनलाई नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

वित्तीय विश्लेषकहरूका अनुसार, पछिल्ला दिनमा बैंकिङ प्रणालीमा तरलता प्रशस्त भएपछि लगानीमा अव्यवस्था देखिन थालेको थियो। तरलता नियन्त्रण नगरेमा मुद्रास्फीति बढ्ने र ऋण बजारमा विकृति देखिने जोखिम रहेको उनीहरूको चेतावनी छ। यही कारण राष्ट्र बैंकले कठोर मौद्रिक उपकरण प्रयोग गर्न थालेको हो।

यसअघि पनि राष्ट्र बैंकले निरन्तर रूपमा निक्षेप संकलनमार्फत तरलता व्यवस्थापन गर्ने अभ्यास गर्दै आएको छ। तर, एकै पटक ४० अर्ब रुपैयाँ तान्ने निर्णयलाई बजारले विशेष ध्यानपूर्वक हेरिरहेको छ। यसले ऋण प्रवाहमा प्रत्यक्ष असर पार्ने सम्भावना रहेको भन्दै निजी क्षेत्रले केही चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

तर राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरू भने यो कदमलाई नियमित मौद्रिक नीति कार्यान्वयन अन्तर्गत आवश्यक कदम भएको बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार, तरलताको सन्तुलनले दीर्घकालीन रूपमा मुद्रास्फीति नियन्त्रण र वित्तीय स्थिरता कायम गर्न मद्दत गर्नेछ।