जोखिम व्यवस्थापन र कालोसूचीको बेवास्ता : राष्ट्र बैंकको कारबाही

काठमाडौँ। नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ नियमन उल्लंघन गरेको आरोपमा कुमारी बैंक लिमिटेड र प्राइम कमर्सियल बैंक लिमिटेडलाई औपचारिक रूपमा सचेत गराएको छ। राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थासम्बन्धी ऐन र एकीकृत निर्देशनहरू उल्लङ्घन भएको निष्कर्ष निकालेपछि दुबै बैंकका शीर्ष व्यवस्थापनलाई चेतावनी पत्र पठाएको जनाएको छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार, कुमारी बैंकले ‘कालोसूचीमा रहेका व्यक्ति, फर्म, कम्पनी वा संस्थासँग बैंकिङ कारोबार गर्न नपाउने’ भन्ने एकीकृत निर्देशनको पालना नगरेको पाइएको छ। सो निर्देशनअनुसार कालोसूचीमा सूचीकृत कुनै पनि इकाइलाई सूचीबाट फुकुवा नभएसम्म नयाँ कारोबार गर्न वा खातामा रकम चलाउन नपाइने स्पष्ट व्यवस्था छ। तर, कुमारी बैंकले सो कानूनी प्रावधानलाई बेवास्ता गर्दै कारोबार सञ्चालन गरेको प्रमाण प्राप्त भएपछि राष्ट्र बैंकले त्यसप्रति असन्तोष जनाउँदै चेतावनी दिएको हो।

त्यसैगरी, प्राइम कमर्सियल बैंकले कर्जा वर्गीकरणमा त्रुटि गरेको र राष्ट्र बैंकको ‘क्यापिटल एडिक्वेसी फ्रेमवर्क २०१५’ अनुसार जोखिम भार गणना नगरेको पाइएको छ। कर्जाको भाखा नाघेको अवधिका आधारमा वर्गीकरण गर्नुपर्ने कानूनी प्रावधान उल्लंघन भएको भन्दै राष्ट्र बैंकले सो बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई प्रत्यक्ष रूपमा सचेत गराएको जनाएको छ।

राष्ट्र बैंकले जारी गरेको सूचनामा भनिएको छ, “क्यापिटल एडिक्वेसी फ्रेमवर्क २०१५ बमोजिम जोखिम भार गणना नगरी प्रस्तुत गरिएको विवरण अपूर्ण र नियमन विपरीत पाइएको हुँदा सम्बन्धित बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई राष्ट्र बैंक ऐन बमोजिम सचेत गराइएको छ।”

केन्द्रीय बैंकले हालसालै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको आन्तरिक शासन, जोखिम व्यवस्थापन र कानूनी पालना सम्बन्धी नीतिहरूमा कडाइ गर्दै आएको छ। राष्ट्र बैंकको भनाइमा, हालको कारबाहीले बैंकिङ प्रणालीमा पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र अनुशासन कायम गर्न सन्देश दिने उद्देश्य लिएको छ।

आर्थिक क्षेत्रका विश्लेषकहरूले राष्ट्र बैंकको यो कदमलाई नियामक कडाइको सुरुवातको रूपमा लिएका छन्। उनीहरूका अनुसार, यस्तो सचेतनात्मक कारबाहीले अन्य बैंकहरूलाई पनि नियम पालना गर्न प्रेरित गर्नेछ।

राष्ट्र बैंकले निकट भविष्यमै अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको पनि पालना समीक्षा गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ। यसले बैंकिङ क्षेत्रको संस्थागत सुशासनमा थप सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।