काठमाडौं । काठमाडौंको ऐतिहासिक इन्द्रजात्राअन्तर्गत आज ‘यसिं थनेगु’ अर्थात् इन्द्रध्वजोत्थान सम्पन्न भएको छ। यससँगै यस वर्षको इन्द्रजात्राका औपचारिक कार्यक्रम सुरु भएका छन्।
हनुमानढोका दरबार क्षेत्रस्थित कागेश्वरी मन्दिर नजिक कालभैरव अगाडि बिहान ७ बजेर ४७ मिनेटको शुभ साइतमा यसिं उठाइएको हो। यसिं उठाउने क्रममा परम्पराअनुसार त्यसमा आठ वटा काठका टुक्रा राखिएको थियो। अष्टमातृकाको प्रतीकका रूपमा राखिने यी काठका टुक्रालाई ‘लाकासिँ’ भनिन्छ।
यसिं उठाउने धार्मिक विधिमा न्हय्स नाय तथा चस्वाद्वँ टोलका मानन्धर समुदायको अनिवार्य उपस्थिति रहने परम्परा छ। यसिं उठाइसकेपछि त्यसको माथि इन्द्र अंकित चिन्हसहितको ध्वजा फहराइएको थियो। उक्त ध्वजालाई ‘हलिंपता’ भनिन्छ। हलिंपता फहराएपछि मानन्धर समुदायले पहिलो पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ।
यसिं उठाउने क्रममा गुर्जुको पल्टनले तोप पड्काएको थियो। यस अवसरमा तलेजु भवानीको प्रतीकका रूपमा सेतो घोडासमेत ल्याउने परम्परा रहेको छ। सोही क्रममा ‘दिप्याखं’ अर्थात् देवी नाच प्रस्तुत गरिएको थियो। इन्द्रजात्राका क्रममा प्रस्तुत गरिने नाचमध्ये दिप्याखं पहिलो नाचका रूपमा लिइन्छ।
यसिंको माथिल्लो भागमा गजुरजस्तै देखिने ‘भोगटे’ राखिएको हुन्छ भने यसको फेदमा इन्द्रको सुवर्ण मूर्ति राखिन्छ। यसिंमा ध्वजा फहराएपछि श्रद्धालुहरूले इन्द्रको पूजा तथा आराधना गर्ने परम्परा छ।
यस वर्षको यसिं थनेगु कार्यक्रममा काठमाडौं महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल, वडाध्यक्षलगायत जनप्रतिनिधि, स्थानीय बासिन्दा तथा श्रद्धालुको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो।
इन्द्रजात्राअन्तर्गत आजै ‘उपाकु वनेगु’को परम्परासमेत रहने गर्दछ। यस क्रममा दिवंगत व्यक्तिको सम्झनामा माटोबाट बनाइएको काँचो पालामा बत्ती बालेर श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने चलन छ।
सम्पादक:
लोकेन्द्र भण्डारी
समाचार संयोजक:
सुनिल आचार्य
रिपोर्टर:
अनिता बिष्ट
सरोज वोलखे
