प्रेस स्वतन्त्रता दिवसमा ऐक्यबद्धता र्‍याली, वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक

काठमाडौं। विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस (मे ३) को अवसरमा नेपाल पत्रकार महासंघद्वारा ऐक्यबद्धता र्‍यालीसहित पत्रकार सुरक्षा सम्बन्धी वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको छ। राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको संरक्षण, पत्रकार सुरक्षाको सुनिश्चितता र पेशागत अधिकारको प्रत्याभूतिको माग गर्दै पत्रकारहरूले एकजुटता प्रदर्शन गरेका थिए। कार्यक्रममा विभिन्न सञ्चारकर्मी, पेशागत संगठनका प्रतिनिधि तथा नागरिक समाजका अगुवाहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।

महासंघले सार्वजनिक गरेको वार्षिक प्रतिवेदनमा पत्रकारमाथि हुने आक्रमण, धम्की, पेशागत असुरक्षा तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिका चुनौतीहरूको विस्तृत विवरण समेटिएको छ। प्रतिवेदनले पत्रकारिता पेशालाई सुरक्षित, मर्यादित र स्वतन्त्र बनाउने दिशामा तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्न सम्बन्धित निकायलाई ध्यानाकर्षण गराएको छ। कार्यक्रमका क्रममा वक्ताहरूले प्रेस स्वतन्त्रता लोकतन्त्रको आधार स्तम्भ भएको उल्लेख गर्दै यसमाथि हुने कुनै पनि प्रकारका हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने धारणा व्यक्त गरेका थिए।

विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा नेपाल पत्रकार महासंघकी अध्यक्ष निर्मला शर्माले प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि निरन्तर संघर्ष जारी राख्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेकी थिइन्। उनले सम्पूर्ण श्रमजीवी पत्रकार, सञ्चारगृह तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताका पक्षधर नागरिकहरूलाई शुभकामना दिँदै नागरिकको बोल्ने अधिकारको रक्षा महासंघको प्रमुख प्राथमिकता रहेको उल्लेख गरेकी थिइन्। लोकतान्त्रिक संविधान कार्यान्वयन भएको एक दशक बितिसकेको भए पनि प्रेस स्वतन्त्रता हननका घटना बढ्दै गएको विषयलाई उनले गम्भीर चिन्ताका रूपमा प्रस्तुत गरेकी थिइन्।

अध्यक्ष शर्माले राज्यका कुनै पनि अंग वा अन्य संगठित तथा असंगठित क्षेत्रबाट प्रेस स्वतन्त्रता संकुचन गर्ने प्रयास भए त्यसको सशक्त प्रतिवाद गरिने स्पष्ट पारेकी थिइन्। इतिहासदेखि नै यस्ता प्रयासहरूको विरोध गर्दै आएको महासंघ आगामी दिनमा पनि अझ सशक्त रूपमा प्रस्तुत हुने उनले बताएकी थिइन्। पछिल्लो समय सरकारी विज्ञापन वितरणमा विभेद, लोककल्याणकारी विज्ञापनमा कटौती तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि अंकुश लगाउने प्रवृत्तिप्रति महासंघले आपत्ति जनाएको बताइएको थियो।

महासंघको सञ्चार अनुगमन इकाईका अनुसार सन् २०२५ मे ४ देखि सन् २०२६ अप्रिल ३० सम्मको अवधिमा १३१ वटा प्रेस स्वतन्त्रता हननका घटना अभिलेख गरिएको थियो, जुन अघिल्लो वर्षको ७३ र त्यसभन्दा अघिल्लो वर्षको ६२ घटनाको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखिएको थियो। विवरणअनुसार पत्रकारमाथि दुर्व्यवहार तथा धम्कीका ५१, सञ्चार सामग्रीमाथि आक्रमणका ३०, पेशागत असुरक्षाका १८ र कब्जा तथा अवरोधका २६ वटा घटना भएका थिए।

विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवसको सुरुवात सन् १९९१ मा नामिबियाको विन्डहोकमा आयोजित सेमिनारबाट भएको थियो, जसले ‘विन्डहोक घोषणापत्र’ जारी गरेको थियो। सोही आधारमा सन् १९९३ मा संयुक्त राष्ट्रसंघले मे ३ लाई औपचारिक रूपमा यो दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो। यस वर्ष ‘शान्तिपूर्ण भविष्यको निर्माण: मानव अधिकार, विकास र सुरक्षाका लागि प्रेस स्वतन्त्रता प्रवर्द्धन’ नाराका साथ विभिन्न कार्यक्रम आयोजना भइरहेका थिए। महासंघले पनि लोकतन्त्र, प्रेस स्वतन्त्रता र पत्रकार सुरक्षाको पक्षमा माइतीघर मण्डलाबाट याली आयोजना गर्ने जनाएको थियो।

उक्त कार्यक्रमका तस्बिर खगेन्द्र फुयालले खिचेका हुन् भने कार्यक्रम २०८३ वैशाख २० गते सम्पन्न भएको हो।