रसुवागढी नाका अवरुद्ध भएपछि तातोपानी र हिल्सातर्फ सरे यात्रु

काठमाडौं । रसुवागढी नाका अवरुद्ध भएपछि कैलाश मानसरोवर यात्राबाट फर्किने तथा तिब्बत भ्रमणमा जाने–आउने यात्रुको आवागमन वैकल्पिक नाकातर्फ सर्न थालेको छ। रसुवाको भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको बाढीले भन्सार, अध्यागमनलगायतका संरचनामा क्षति पुर्‍याएपछि यात्रुले सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी र हुम्लाको हिल्सा नाका प्रयोग गर्न थालेका हुन्।

अध्यागमन विभागका अनुसार भदौ १० देखि २९ गतेसम्म तातोपानी नाकाबाट ३ हजार ९०४ जना नेपाल प्रवेश गरेका छन्। नेपाल प्रवेश गर्नेमा १ हजार ७३३ जना महिला रहेका छन्। सोही अवधिमा तातोपानी नाका हुँदै ३९१ जना नेपालबाट चीनतर्फ प्रस्थान गरेका छन्।

विभागका अनुसार तातोपानी हुँदै नेपाल प्रवेश गर्ने यात्रुमध्ये ठूलो संख्या तिब्बत भ्रमण तथा कैलाश मानसरोवर यात्राबाट फर्किनेको छ। रसुवागढी हुँदै चीन प्रवेश गरी तिब्बत तथा कैलाश मानसरोवर पुगेका यात्रु नाका अवरुद्ध भएपछि तातोपानी र हिल्सा हुँदै नेपाल फर्किन थालेका हुन्।

हुम्लाको हिल्सा नाकाबाट पनि भदौ १० देखि २९ गतेसम्म ३८७ जना नेपाल प्रवेश गरेका छन्। तीमध्ये १६५ जना यसअघि रसुवागढी नाका हुँदै चीनतर्फ गएका यात्रु रहेको अध्यागमन विभागले जनाएको छ। सोही अवधिमा हिल्सा नाका हुँदै १७८ जना चीनतर्फ प्रस्थान गरेका छन्।

भोटेकोशीमा आएको बाढीले रसुवागढीस्थित अध्यागमन कार्यालयसहितका संरचनामा क्षति पुर्‍याएपछि नाकाबाट हुने यात्रु आवागमन प्रभावित भएको हो। बाढीले कैलाश मानसरोवर यात्रामा प्रयोग हुने केही सवारीसाधनसमेत बगाएको थियो।

नेपाल हुँदै कैलाश मानसरोवर जाने भारतीय तीर्थयात्रीको संख्या पछिल्ला वर्षमा बढ्दै गएको छ। भारत र चीनबीचको सीमा तनावका कारण करिब पाँच वर्ष रोकिएको भारतीय नागरिकको कैलाश मानसरोवर यात्रा गत वर्षदेखि पुनः सञ्चालनमा आएपछि नेपालमार्फत हुने यात्रामा समेत वृद्धि भएको हो।

चीनले यस वर्ष नेपाल हुँदै कैलाश मानसरोवर जाने भारतीय राहदानीवाहक तीर्थयात्रीका लागि कोटा बढाएर २४ हजार पुर्‍याएको छ। गत वर्ष यस्तो कोटा २० हजार रहेको थियो। हाल नेपालबाट कैलाश मानसरोवर पुग्न तातोपानी, रसुवागढी र हिल्सा गरी तीनवटा स्थलमार्ग तथा काठमाडौं–ल्हासा हवाई मार्ग प्रयोग हुँदै आएको छ।

रसुवागढी नाका अवरुद्ध भएपछि तातोपानी र हिल्सा वैकल्पिक मार्गका रूपमा थप महत्वपूर्ण बनेका छन्। नाका पुनः सञ्चालनमा नआएसम्म यी दुई नाकामा यात्रुको चाप अझ बढ्न सक्ने देखिएको छ।

भारतले लिपुलेक र सिक्किमस्थित नाथुला नाकाबाट समेत कैलाश मानसरोवर यात्रा सञ्चालन गर्दै आएको छ। ती दुई मार्गबाट भने वार्षिक १ हजार भारतीय तीर्थयात्रीलाई मात्र यात्रा गराउने व्यवस्था छ। लिपुलेक र नाथुलाबाट ५००–५०० जना जाने व्यवस्था रहेकाले ठूलो संख्यामा भारतीय तीर्थयात्री नेपाल हुँदै कैलाश मानसरोवर जाने गरेका छन्।

रसुवागढी नाका अवरुद्ध रहेसम्म वैकल्पिक नाकाबाट हुने यात्रु आवागमन व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने देखिएको छ। अध्यागमन विभागले तातोपानी र हिल्सालगायत वैकल्पिक नाकाबाट हुने यात्रु आवागमनलाई सहज बनाउन सम्बन्धित संस्थासँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ।