अमेरिकामा आज मध्यावधि निर्वाचन, संसद्का ४७० सिटका लागि मतदान हुँदै

काठमाडौँ । अमेरिकामा आज मंगलबार (नोभेम्बर ३) मध्यावधि निर्वाचन हुँदैछ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालको मध्यावधिमा हुन लागेको यस निर्वाचनले अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा आगामी दुई वर्षसम्म कुन दलको नियन्त्रण रहने भन्ने निर्धारण गर्नेछ। नेपाली समयअनुसार आज अपराह्नदेखि विभिन्न राज्यमा मतदान सुरु हुनेछ। यद्यपि, राज्यअनुसार मतदान सुरु हुने समय फरक–फरक रहेको छ।

निर्वाचनमा अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सका सबै ४३५ सिट र माथिल्लो सदन सिनेटका ३५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। यसका अतिरिक्त विभिन्न राज्यका गभर्नर तथा राज्यस्तरीय पदका लागि पनि निर्वाचन हुँदैछ। यसपटक ३६ राज्यमा गभर्नर चयनका लागि मतदान हुनेछ।

अमेरिकामा राष्ट्रपतीय निर्वाचन भएको दुई वर्षपछि मध्यावधि निर्वाचन हुने संवैधानिक व्यवस्था छ। यस निर्वाचनलाई राष्ट्रपतिको कार्यसम्पादन, सरकारी नीतिप्रतिको जनसमर्थन र आगामी राजनीतिक दिशाको परीक्षणका रूपमा पनि हेरिन्छ।

हाल अमेरिकी संसद्का दुवै सदनमा ट्रम्पको दल रिपब्लिकन पार्टीको बहुमत छ। तर निर्वाचनपूर्व सार्वजनिक भएका विभिन्न मत सर्वेक्षणमा डेमोक्रेटिक पार्टीले अग्रता लिएको देखिएको छ। विशेषगरी महँगी, जीवनयापनको लागत र आर्थिक अवस्थालाई मतदाताले प्रमुख चुनावी मुद्दा बनाएका छन्। यद्यपि, सर्वेक्षणको अग्रताले निर्वाचनको अन्तिम परिणाम सुनिश्चित गर्दैन।

सिनेटमा बहुमतका लागि ५१ सिट आवश्यक
अमेरिकी सिनेटमा कुल १०० सिट छन्। हाल रिपब्लिकन पार्टीसँग ५३ र डेमोक्रेटिक पार्टीसँग ४५ सिट छन्। दुई स्वतन्त्र सिनेटरले डेमोक्रेटिक पार्टीसँग सहकार्य गर्दै आएका छन्। यसरी सिनेटमा रिपब्लिकन र डेमोक्रेटिक पक्षको शक्ति सन्तुलन ५३–४७ रहेको छ।

सिनेटमा सामान्य बहुमतका लागि ५१ सिट आवश्यक पर्छ। दुवै पक्षको सिट सङ्ख्या ५०–५० भएमा उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले निर्णायक मत दिन सक्छन्। त्यसैले सिनेटमा नियन्त्रण कायम गर्न डेमोक्रेटिक पार्टीले कम्तीमा चार सिटको खुद लाभ हासिल गर्नुपर्नेछ।

यसपटक निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा हुने ३५ सिनेट सिटमध्ये २२ सिट रिपब्लिकन र १३ सिट डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रणमा छन्। त्यसैले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका सिट जोगाउँदै विपक्षी दलका सिट जित्नु दुवै पार्टीका लागि चुनौतीपूर्ण हुनेछ।

प्रतिनिधिसभामा बहुमतका लागि २१८ सिट आवश्यक
अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा कुल ४३५ सदस्य हुन्छन्। यसपटक सबै सिटका लागि निर्वाचन हुँदैछ। सदनमा बहुमत कायम गर्न कुनै पनि दलले कम्तीमा २१८ सिट जित्नुपर्नेछ।

हाल रिपब्लिकन पार्टीसँग २१८ र डेमोक्रेटिक पार्टीसँग २१४ सिट छन् भने केही सिट रिक्त छन्। निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले बहुमत गुमाएमा राष्ट्रपति ट्रम्पलाई आफ्नो चुनावी एजेन्डाअनुसार कानुन निर्माण तथा नीतिगत कार्यक्रम अघि बढाउन कठिनाइ हुन सक्नेछ।

विशेषगरी प्रतिनिधिसभामा डेमोक्रेटिक पार्टीले बहुमत हासिल गरेमा ट्रम्प प्रशासनका निर्णयमाथि संसदीय निगरानी र अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाउन सक्नेछ।

महँगी र आर्थिक अवस्था मुख्य चुनावी मुद्दा
यसपटकको मध्यावधि निर्वाचनमा महँगी, जीवनयापनको बढ्दो लागत, रोजगारी, आप्रवासन र आर्थिक नीतिले प्रमुख स्थान पाएका छन्। मतदाताको दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका आर्थिक विषयलाई दुवै दलले चुनावी अभियानको केन्द्रमा राखेका छन्।

निर्वाचनअघिका सर्वेक्षणमा डेमोक्रेटिक पार्टीले राष्ट्रिय स्तरमा अग्रता लिएको देखिए पनि प्रतिस्पर्धात्मक राज्य तथा निर्वाचन क्षेत्रमा परिणाम फरक आउन सक्ने आकलन गरिएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पको दल रिपब्लिकन पार्टीका लागि आफ्नो बहुमत जोगाउनु यस निर्वाचनको प्रमुख चुनौती बनेको छ।