बिमा प्रणाली सुधार आवश्यक: समयमै भुक्तानी र डिजिटलकरणको माग

काठमाडौँ । कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बिमा निर्देशिका, २०७९ अनुसार बिमालेखबाट प्राप्त बिमा दाबी अधिकतम ५७ दिनभित्र बिमकले भुक्तानी गर्नुपर्ने व्यवस्था रहेको छ। आ.ब २०८०/८१ असार मसान्तसम्ममा ,१४ बिमा कम्पनीमा ३२ हजार ५६६ बिमालेखमार्फत रु. १ अर्ब ७० करोड ७ लाखको बिमा दाबी भुक्तानी माग भएको छ। अघिल्लो वर्षको तुलनामा, ३३ हजार १२८ बिमालेखमार्फत रु. १ अर्ब ५८ करोड ४३ लाख भुक्तानी भइसकेको छ भने ४ हजार ८२७ बिमालेखको रु. ३७ करोड ४१ लाख बिमा दाबी अझै बाँकी रहेको देखिन्छ।

बिमितहरूले समयमै क्षतिपूर्ति नपाउँदा उनीहरू आर्थिक सङ्कटमा परेको अनुभव गरेका छन्, जसले बिमा प्रणालीप्रति विश्वास घटाउने संकेत देखाएको छ। बिमाको निरन्तरतामा कमी आएको र कृषकहरूमा विमामा संलग्न हुने उत्साह कम भएको उल्लेखनीय छ। बिमकले समयसीमा कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने, बिमा प्राधिकरणले प्रभावकारी नियमन र अनुगमन गर्नुपर्ने, साथै डिजिटल प्रणालीमार्फत दावी प्रक्रिया सरल, द्रुत र पारदर्शी बनाउन आवश्यक देखिन्छ।

कृषि तथा पशुपन्छी बिमा कार्यक्रम २०७०/७१ देखि २०८०/८१ सम्म सञ्चालन भएकोमा कुल विमाङ्क रु. २ खर्ब ५३ अर्ब ७० करोड ७२ लाख रहेको छ। यसमा बिमा शुल्क रु. ११ अर्ब ९९ करोड ७३ लाख र बिमा प्रिमियम रु. ९ अर्ब २१ करोड २० लाख अनुदान प्रदान गरिएको छ। २०८१ आषाढ मसान्तसम्म बिमा दावी रु. ९ अर्ब १६ करोड ७२ लाख रहेको छ। कृषकको पूर्ण पहुँच कायम भए पनि बिमा प्रिमियम अनुदान २५ प्रतिशतले बढ्ने देखिएको छ, जसले बिमा कार्यक्रमलाई अझ सशक्त र दीगो बनाउने अपेक्षा छ।